Είδαμε την παράσταση "Ολεάννα"

- μία παράσταση για την πολιτική ορθότητα -

Η “Ολεάννα”, έργο εμβληματικό του βραβευμένου με Πούλιτζερ συγγραφέα Ντέιβιντ Μάμετ, παρουσιάζεται για 2η χρονιά στο θέατρο OLVIO. Ο Δημήτρης Πετρόπουλος, στο ρόλο του καθηγητή Πανεπιστημίου και η Ντάνη Γιαννακοπούλου (υποψήφια φέτος για το βραβείο «Μελίνα Μερκούρη» με το έργο «Άγριος Σπόρος» του Γιάννη Τσίρου, θέατρο Επί Κολωνώ) στο ρόλο της φοιτήτριας, βρίσκονται παγιδευμένοι σε ένα ανελέητο παιχνίδι εξουσίας.

 

 

Η παράσταση ξεκινά και παρακολουθούμε έναν επιτυχημένο Καθηγητή Πανεπιστημίου, ο οποίος δέχεται στο γραφείο του μία επίσκεψη από μία φοιτήτρια, η οποία του λέει ότι φοβάται ότι θα αποτύχει στο μάθημά του. Ενώ ο καθηγητής προσπαθεί να την αποφύγει, η επιμονή της φοιτήτριας, ο φόβος της για την αποτυχία, αλλά και ο υποτιμητικός τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει τον εαυτό της και το επίπεδο νοημοσύνης της, τον κάνουν να θελήσει να τη βοηθήσει. Έτσι, της προτείνει να της παραδώσει ιδιαίτερα μαθήματα για το μάθημά του και προσπαθεί να την καθυσηχάσει ότι όλα θα πάνε καλά. Κι εκείνη τη στιγμή... έτσι ξαφνικά... γυρίζει ο τροχός... και μια συνήθης συμφωνία εξελίσσεται σε μια βίαιη λεκτικά, ψυχολογικά και σωματικά αντιπαράθεση: η φοιτήτρια τον κατηγορεί για κατάχρηση εξουσίας και σεξουαλική παρενόχληση και για τον καθηγητή το όνειρο της μονιμοποίησης και της αγοράς ενός καινούργιου σπιτιού καταρρέει.

 

 

Ο Δημήτρης Πετρόπουλος είναι για μια ακόμη φορά ε-ξαι-ρε-τι-κός! Με τη φυσικότητα που πάντα διακατέχει το παίξιμό του, βλέπουμε στο πρόσωπό του και στις αντιδράσεις του όλες τις εκφάνσεις της ψυχολογίας του: άλλοτε ήρεμος και άλλοτε ταραγμένος, άλλοτε συζητήσιμος και άλλοτε κυνικός, άλλοτε ψύχραιμος και άλλοτε σε απόγνωση, άλλοτε διαλλακτικός και άλλοτε βίαιος. Σε κάνει να νιώσεις όλες αυτές τις διακυμάνσεις των συναισθημάτων του και καθ' όλη τη διάρκεια της παράστασης προσπαθείς να καταλάβεις: πώς - πότε - και γιατί έγινε η ανατροπή, πώς - πού - και αν θα καταλήξει κάπου η ιστορία, ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο.

Η Ντάνη Γιαννακοπούλου από την άλλη, στο ρόλο της φοιτήτριας, μας πείθει κατ' αρχάς με τη φιγούρα της ότι πρόκειται για μία φοιτήτρια. Έχουμε δει παραστάσεις στο παρελθόν, όπου η ηλικία ή η φιγούρα του ηθοποιού δεν ταίριαζε με το ρόλο που υποδυόταν, αλλά σε αυτή την περίπτωση η επιλογή ήταν επιτυχής. Θα την χαρακτηρίζαμε δυναμική παρουσία στη σκηνή και αποδίδει το παιχνίδι εξουσίας με τον καθηγητή με ένταση και ορμητικότητα. 

Ωστόσο, μας έλειψε η κλιμάκωση και η κορύφωση της έντασης, την περιμέναμε πιο έντονη και πιο "βίαια", περιμέναμε να νιώσουμε κάπως βαθύτερα τον "παραλογισμό". 

 

 

Στην ιστορία αυτή ο Ντέιβιντ Μάμετ ασχολείται με την πολιτική ορθότητα. Η πολιτική ορθότητα - politically correctness ορίζεται ως "η αποφυγή εκφράσεων ή ενεργειών που πιστεύεται ότι αποκλείουν, περιθωριοποιούν ή προσβάλλουν ομάδες ανθρώπων". Έτσι, ένα συγκαταβατικό άγγιγμα στον ώμο μιας φοιτήτριας και η προτροπή για ιδιαίτερα μαθήματα, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι αντιβαίνει τους "όρους" της πολιτικής ορθότητας, ότι ξεπερνά τα επιτρεπτά όρια συμπεριφοράς ενός καθηγητή και ότι πρόκειται για ένα περιστατικό σεξουαλικής παρενόχλησης.

 

Μάλιστα, αφού παρατηρήθηκε έντονη συζήτηση μεταξύ των θεατών, μετά το τέλος της παράστασης, το θέατρο Olvio αποφάσισε να διεξάγει δημοσκόπηση για τους θεατές που έχουν παρακολουθήσει την παράσταση για το ποια από τις δύο απόψεις πιστεύουν. Spoiler: ο Δημήτρης Πετρόπουλος - καθηγητής, κερδίζει προς το παρόν την ψηφοφορία.

 

Στην “Ολεάννα”, ο Ντέιβιντ Μάμετ διερευνά τα όρια των ανθρωπίνων σχέσεων, σκιαγραφεί τις σχέσεις εξουσίας που αναπτύσσονται ανάμεσα στα φύλα και καταδεικνύει την αδυναμία ουσιαστικής επικοινωνίας μέσω του λόγου. Ο Ντέιβιντ Μάμετ έγραψε: «Εκείνος (ο καθηγητής) λέει, ότι ήταν απλώς ένα μάθημα. Εκείνη (η μαθήτρια), λέει ότι ήταν σεξουαλική παρενόχληση. Όποιον και να πιστέψετε, θα κάνετε λάθος». Παρακολουθούμε ένα δυνατό παιχνίδι εξουσίας, η οποία (εξουσία) αλλάζει γρήγορα χέρια καθ' όλη τη διάρκεια της παράστασης. Ένα αέναο παιχνίδι εξουσίας χωρίς τέλος. Ένα παιχνίδι εξουσίας με δυναμικές που εναλλάσσονται διαρκώς. Η συζήτηση και ο διάλογος δεν οδηγούν πουθενά και έχουν μηδενικό αποτέλεσμα, αφού η βία, τόσο η συναισθηματική όσο και η λεκτική, κρατούν τα ηνία του παιχνιδιού. Έτσι, καθ' όλη τη διάρκεια της παράστασης, η λεκτική και η συναισθηματική βία, "κερδίζουν" κάθε προσπάθεια επικοινωνίας.

 

Η λεκτική και η συναισθηματική βία μάλιστα είναι ένα ιδιαίτερα έντονο φαινόμενο της εποχής μας, όπου οι λεκτικές επιθέσεις και ο ψυχολογικός πόλεμος είναι ιδιαίτερα συχνά. Τα συναντάμε σε περιπτώσεις διαφωνιών, όπου κάποιος δεν αποδέχεται ότι η γνώμη του άλλου διαφέρει από τη δική του και οδηγούνται σε σύγκρουση. Με δογματισμό υπερασπίζεται κάποιος την άποψή του, χωρίς να μπορεί να αποδεχτεί τη διαφορετικότητα. Από απλά θέματα, όπως "μου άρεσε αυτή η παράσταση" (ενώ σε κάποιον άλλον δεν άρεσε), μέχρι θέματα θρησκευτικά, πολιτικά, αθλητικά, ιστορικά...

 

Γιατί άραγε μας είναι τόσο δύσκολο να ακούσουμε και να σεβαστούμε μια διαφορετική από τη δική μας άποψη; Γιατί θέλουμε να έχουμε πάντα δίκιο; Και ...φαινόμενο των καιρών... γιατί έχουμε τόσο έντονη την τάση να "κράξουμε" κάποιον (πολλές φορές δημόσια, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης) για κάτι που είπε ή δεν είπε, που έκανε ή δεν έκανε, που έγραψε ή δεν έγραψε, που πιστεύει ή δεν πιστεύει; 

Κριτική της παράστασης Ολεάννα στο θέατρο Olvio