Ο Ζητιάνος του Α. Καρκαβίτσα

- Πρώτη θεατρική απόδοση -

"Ο Ζητιάνος" του Ανδρέα Καρκαβίτσα είναι ένα από τα έργα-σταθμούς της Ελληνικής λογοτεχνίας, που μεταφέρεται για πρώτη φορά στο θέατρο για λίγες μόνο παραστάσεις. Βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα της εποχής της προσάρτησης της Θεσσαλίας στο Ελληνικό κράτος (1881), σκιαγραφεί την κατάσταση ενός χωριού του θεσσαλικού κάμπου και των κατοίκων του, οι οποίοι κυριαρχημένοι από ταπεινά ένστικτα, παγανιστικές δοξασίες, φτώχεια και αμάθεια, γίνονται υποχείρια ενός δαιμόνιου επαγγελματία ζητιάνου, ο οποίος τους οδηγεί στην καταστροφή.

Εξαιρετική εντύπωση μας έκανε ο πολύ δημιουργικός και παραστατικός τρόπος με τον οποίο οι ηθοποιοί μεταμορφώνονταν σε διαφορετικούς ρόλους. Σε συνδυασμό με τους πολύ προσεγμένους φωτισμούς και τα ηχητικά και οπτικά εφέ επί σκηνής, μεταφέρουν τους θεατές στο κλίμα και τις εικόνες της επαρχίας του 19ου αιώνα, αλλά με έναν εξαιρετικά σύγχρονο τρόπο. Τα στυλιζαρισμένα σκηνικά του θεσσαλικού κάμπου, μοντέρνα και λιτά, δίνουν κίνηση στη σκηνή και δένουν αρμονικά με την τόπο και το χρόνο στον οποίο εκτυλίσσεται η υπόθεση.

Ο Ζητιάνος

Οι ερμηνείες όλων των ηθοποιών, με γλαφυρό θεατρικό ύφος και σχεδόν χορευτική κίνηση, συμβάλλουν στην εμπέδωση του κωμικοτραγικού στοιχείου της υπόθεσης. Ξεχωρίσαμε την συγκλονιστική ερμηνεία του Λεωνίδα Κακούρη στο ρόλο του ζητιάνου, ο οποίος καταφέρνει να ενσωματώσει με μεγάλη επιτυχία όλες τις πτυχές του χαρακτήρα: πονηριά, ανηθικότητα, κυνισμός, αλλά και ευαισθησία συνυπάρχουν σε αυτό τον ήρωα. Όπως πολύ εύστοχα έχει γράψει ο Φώτος Πολίτης «ο Τζιριτόκωστας δεν είναι απλώς ένας κοινός τύπος Κραβαρίτη. Είναι ο Έλλην πολιτικός, ο Έλλην επιστήμων, ο Έλλην χρηματιστής ή έμπορος, ο ολέθριος "έξυπνος" Ρωμιός της εποχής μας».

Ο ζητιάνος του Ανδρέα Καρκαβίτσα

 

Λίγα λόγια για το έργο

Στο Νυχτερέμι, ένα χωριό κοντά στις εκβολές του Πηνειού, ενώ οι κάτοικοί του βρίσκονται στα δικαστήρια με τον μπέη της περιοχής, στην προσπάθειά τους να ξεκαθαρίσουν το ιδιοκτησιακό καθεστώς του χωριού, με την κρυφή ελπίδα ότι θα καταφέρουν να νικήσουν και να θεωρηθούν τα κτήματα δικά τους και όχι του μπέη, φτάνει ένας ζητιάνος μαζί με το δεκαπεντάχρονο ζητιανόπουλό του. 

Ο ζητιάνος του Ανδρέα Καρκαβίτσα

Το κύριο πρόσωπο του μυθιστορήματος, ο ζητιάνος ονόματι Τζιριτόκωστας, αφού ξυλοφορτωθεί από τον τελωνοφύλακα Βαλαχά, θα προκαλέσει τη συμπόνια των κατοίκων που θα του προσφέρουν φιλοξενία και τροφή. Την επόμενη μέρα, ο ζητιάνος θα προκαλέσει το ενδιαφέρον των γυναικών του χωριού, με τα «θαυματουργά βοτάνια» του, και θα κατορθώσει να πουλήσει, το «αγαπόχορτο», το «σερνικοβότανο» και άλλα βοτάνια, καθώς και υλικά για ξόρκια και για μαγικά, παίρνοντας σε αντάλλαγμα ό,τι πιο ακριβό έβλεπε ότι είχε το κάθε σπίτι, που θα το μεταπουλούσε και θα γέμιζε με χρυσές λίρες. Αδιάφορος και ασυγκίνητος για τη μοίρα και την τύχη αυτών των γυναικών θα δώσει βοτάνια που θα μπορούσαν να οδηγήσουν και στο θάνατο, ενώ θα καθοδηγήσει επιδέξια όλο το χωριό, άντρες και γυναίκες να ικανοποιήσουν τις επιθυμίες του· να εκδικηθεί δηλαδή το ξύλο που έφαγε από τον τελωνοφύλακα και παίζοντας με την αμάθεια και τη δεισιδαιμονία τους, να τους καθοδηγήσει να βάλουν φωτιά στο σπίτι που μένει για να τον κάψουν ζωντανό. Τέλος, θα βάλουν φωτιά και στο μεγάλο σπίτι του μπέη, οπότε παρεμβαίνουν οι ελληνικές Αρχές και οι Τούρκοι αφέντες της περιοχής, οδηγώντας όλους τους άντρες στη φυλακή της Λάρισας.

Στην παράσταση της ομάδας Anima η ιστορία ξετυλίγεται από την πλευρά των γυναικών της ιστορίας, οι οποίες ακόμα πιο εγκλωβισμένες στην ανδροκρατούμενη κοινωνία του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, επηρεασμένου βαθιά από την οθωμανική κοινωνική δομή, στέκουν ανήμπορες να αντισταθούν και να προφυλάξουν τα παιδιά τους, τους εαυτούς τους και τους άντρες που κάνουν κουμάντο, από το επερχόμενο κακό που φέρει επιδέξια μαζί του ο άντρας Ζητιάνος.

Έτσι βλέπουμε στην αρχή της ιστορίας τις γυναίκες πεθαμένες πια, στο μεταίχμιο του άλλου κόσμου, να επιστρέφουν πίσω στον τόπο τους για να ξαναζήσουν την ιστορία τους, να την διηγηθούν και να καταλάβουν… Μέσα μια σύγχρονη εικαστική αναπαράσταση αναλαμβάνουν διάφορους ρόλους, στην προσπάθειά τους να κατανοήσουν τόσο τη δική τους πλευρά όσο και την πλευρά των αντρών της ιστορίας.

 

Δείτε το τρέιλερ της παράστασης